Czy umowa zlecenia jest lepsza niż umowa o pracęNa tak postawione pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Przyjęte jest, że umowa o pracę jest dużo korzystniejszą formą zatrudnienia od umowy zlecenia. Bywa jednak tak, że zawarcie umowy o pracę może okazać niewygodne i nie spełniać woli stron

Osoby wykonujące tzw. wolne zawody, jak np. tłumacz przysięgły czy prawnik, często cenią sobie możliwość samodzielnego decydowania o sposobie realizacji powierzonego mu zadania. Zatem w zależności od wykonywanego zawodu, indywidualnych predyspozycji i potrzeb, należy wybrać podstawę zatrudnienia dostosowaną do sposobu wykonywania pracy. Warto zwrócić uwagę nie tylko na wysokość wynagrodzenia, ale i na zakres swobody w wykonywaniu zadań, możliwość korzystania z urlopu, odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków, a także objęcie ubezpieczeniem społecznym. 

Umowa o pracę uważana jest za zapewniającą większą stabilność zatrudnienia, gdyż jej rozwiązanie wymaga spełnienia wielu wymogów przez pracodawcę. Dodatkowo osoba wykonująca zadania w oparciu o umowę o pracę może skorzystać z szeregu uprawnień wynikających z prawa pracy (np. dodatkowego wynagrodzenia za nadgodziny, czy innego rodzaju przywilejów pracowniczych). Umowa o pracę jest regulowana przepisami kodeksu pracy, natomiast zasady zawierania i wykonywania umów cywilnoprawnych znajdują się w kodeksie cywilnym – umowa zlecenia (art. 734 k.c.), a częściej umowa o świadczenie usług podobna do umowy zlecenia (art. 750 k.c.), czy umowa o dzieło (art. 627 k.c.). 

Często jednak to umowa zlecenia może okazać się bardziej korzystna. Kiedy zatem umowa zlecenia jest lepsza niż umowa o pracę?  

 

Elastyczność czasu pracy

Zgodnie z treścią art. 11 k.p. – nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie jego warunków pracy i płacy wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. W treści umowy o pracę pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem w terminie określonym w umowie. Zatem pracownik etatowy jest podporządkowany pracodawcy. Wykonuje pracę pod kierownictwem przełożonego, w określony sposób we wskazanym miejscu, czasie.

Z przepisów regulujących umowy cywilnoprawne wynika, że między stronami nie ma zależności czy podporządkowania. Wykonawca dzieła określa samodzielnie czas, miejsce i sposób jego wykonywania, nie podlega kierownictwu zamawiającego ani nie jest związany jego poleceniami. Przyjmujący zlecenie również sam rozstrzyga o czasie i miejscu jego wykonania. Powinien stosować się do wskazówek zleceniodawcy co do sposobu wykonywania zlecenia, ale w pewnych okolicznościach może od nich odstąpić (art. 737 k.c.). Umowa zlecenia pozwala wynegocjować elastyczny czas pracy. Na jej podstawie strona może określać własne godziny pracy. Takiej dowolności w ustalaniu czasu pracy nie daje umowa o pracę. 

 

Powierzenie pracy innej osobie

W ramach umowy o pracę, pracownik wykonuje pracę osobiście bez możliwości powierzenia swoich zadań innej osobie. Znamiennym jest, że zleceniobiorca czy wykonawca dzieła jako strona umowy mogą poszukać dla siebie zastępstwa,o ile w umowie nie ma zastrzeżenia, że zleceniobiorcą może być jedynie osoba podpisująca umowę. Zatem w przypadku umowy zlecenia zleceniobiorca może sam zadecydować (jeśli strony nie umówiły się inaczej), czy będzie wykonywał pracę samodzielnie czy powierzy jej wykonanie osobie trzeciej lub podwykonawcy.

 

Student zarabia więcej

Od wynagrodzenia wypłaconego na podstawie umowy o pracę należy odprowadzić składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W efekcie wypłata, jaką otrzyma pracownik będzie znacznie niższa niż wskazane w treści umowy. Składki na ubezpieczenie społeczne wprawdzie należy odprowadzać również od wynagrodzenia wypłacanego w oparciu o umowę zlecenia, istnieje jednak wyjątek i dotyczy on studentów.Jeżeli student, który nie ukończył 26 lat,zawrze umowę zlecenia, otrzymane przez niego wynagrodzenie nie podlega obowiązkowi odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zatem faktyczne wynagrodzenie otrzymane przez studenta będzie znacznie wyższe niż w ramach zatrudnienia na umowę o pracę.

Znamiennym jest, że zgodnie ze zmianami od 1 sierpnia 2019 r. obowiązywać będzie ulga dla osób które nie ukończyły 26 roku życia. Zasady korzystania z tzw. „zerowego PIT’u dla młodych osób”są korzystne dla zatrudnionych na umowie o pracę, pracę nakładczą i zlecenie. Nie wszystkie wynagrodzenia i przychody objęte są zwolnieniem, a kwota wolna będzie zależeć od wynagrodzenia brutto.

 

Przy zawieraniu umowy warto pamiętać o tym, że o charakterze prawnym nie decyduje nazwa, jaką strony jej nadały, ale treść ich oświadczenia woli. Do zawarcia umowy o pracę może dojść nawet w sposób dorozumiany, jeśli zatrudnienie, które faktycznie jest realizowane w warunkach określonych w kodeksie pracy, jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Jeśli umowa ma równocześnie cechy charakterystyczne dla wykonywania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych (zlecenia, świadczenia usług), to do oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający.

Choć umowa zlecenia ma wiele zalet, należy pamiętać, że jeśli ZUS w drodze decyzji lub sąd w orzeczeniu ustali, że między stronami umowy cywilnoprawnej w rzeczywistości istniał stosunek pracy,może powodować to dotkliwe konsekwencje finansowe dla pracodawcy, który nie zastosował się do obowiązków wynikających z zakresu prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych. W takiej sytuacji pracodawca będzie musiał zapłacić składki na ubezpieczenie społeczne od stosunku pracy, a niekiedy wypłacić świadczenia ze stosunku pracy, np. wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Pracodawca może również zostać ukarany grzywną (art. 281 k.p.).

Umiejętne zastosowanie przepisów prawa pracy pozwala na wyeliminowanie wielu problemów i zapewnienie właściwej ochrony stronom stosunku pracy.

Opracowanie: apl. adw. Izabela Żurek